Ông Hoàng Trung Sơn - Chủ tịch Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Giấy Đồng Tiến tại sự kiện Vietnam Paper Day 2025
Ông đánh giá thế nào về triển vọng tăng trưởng, những cơ hội và thách thức của ngành giấy và bột giấy Việt Nam trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh và áp lực xanh hóa ngày càng lớn?
Trong 10 năm qua, ngành công nghiệp giấy và bột giấy Việt Nam đã có nhiều cơ hội phát triển nhanh, đạt mức tăng trưởng bình quân 2 con số mỗi năm. Xin được trích dẫn một vài số liệu do VPPA tổng hợp:
Tổng sản lượng sản xuất năm 2025 đạt 6,34 triệu tấn. Tổng tiêu dùng giấy năm 2025 ước đạt 7,77 triệu tấn, tăng 10,8% so với năm 2024. Trong đó, giấy bao gói và bao bì chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiêu thụ đạt 6,19 triệu tấn, tăng 12,6% so với năm 2024, được thúc đẩy bởi sự tăng trưởng của thương mại điện tử, khối lượng logistics gia tăng và ưu tiên của người tiêu dùng đối với bao bì không chứa nhựa. Tiếp theo là giấy tissue: tiêu thụ tăng 8,7%, đạt 423 nghìn tấn, phục vụ nhu cầu tiêu dùng sinh hoạt và doanh nghiệp.
Dự báo đến năm 2030, tổng công suất giấy và bìa giấy Việt Nam tăng lên khoảng 10,9 triệu tấn, trong đó riêng giấy bao bì tăng từ 6,34 lên 9,7 triệu tấn, chiếm gần 90% tổng công suất tăng thêm. Như vậy, tăng trưởng công suất danh nghĩa của ngành giấy Việt Nam về bản chất là tăng trưởng công suất giấy bao bì, với mức độ phụ thuộc cao vào khả năng bảo đảm nguồn nguyên liệu.
Năm 2025, tổng lượng giấy nhập khẩu đạt 2,75 triệu tấn, trong khi xuất khẩu giấy đạt 1,49 triệu tấn. Theo Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu giấy và sản phẩm từ giấy năm 2024 đạt hơn 2 tỷ USD, tăng trưởng trung bình từ 10 - 12%/năm trong 5 năm qua. Ngành bao bì giấy được dự báo đạt quy mô 3,5 tỷ USD vào năm 2026, nhờ xu hướng thay thế bao bì nhựa và sự phát triển của thương mại điện tử.
Cơ hội cho ngành giấy phát triển còn thể hiện ở quyết tâm của Đảng và Chính phủ trong đổi mới thể chế, tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp, coi trọng vai trò kinh tế tư nhân với kỳ vọng GDP tăng trưởng trung bình là trên 10% trong thập kỷ tới. Theo đó, nhu cầu về giấy bao bì và giấy vệ sinh cũng sẽ tăng trưởng hai con số; cơ sở hạ tầng (đặc biệt là giao thông và năng lượng) đang được quan tâm đầu tư mạnh, đồng bộ đáp ứng cho nhu cầu phát triển của đất nước, giúp giảm chi phí logistics hiện đang rất cao đối với ngành giấy.
Tuy nhiên, ngành giấy cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, khi kinh tế thế giới có nhiều biến động khó dự báo, đặc biệt là chính sách mới của chính quyền Mỹ và cạnh tranh địa chính trị, sự phát triển của ngành giấy Ấn Độ và sự suy giảm nhu cầu nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc, các yêu cầu môi trường ngày càng khắt khe, đặc biệt từ EU với các quy định như EUDR (Quy định chống phá rừng của EU), PPWR (Quy định về bao bì và chất thải bao bì của EU). Bên cạnh đó, áp lực xanh hóa ngày càng cao với yêu cầu về CBAM, ESG, giảm phát thải carbon, minh bạch chuỗi cung ứng để vào các thị trường xuất khẩu lớn như: EU, Mỹ, Nhật,… đã gây nhiều áp lực lên ngành giấy Việt Nam.
Đồng thời, nguy cơ về mất cân đối, thiếu hụt nguồn nguyên liệu cũng đang ngày càng rõ với việc các nguồn giấy thu hồi ngày càng khan hiếm do xu hướng phát triển tái chế tại chỗ và bị kiểm soát bởi các quy định mới và các tập toàn lớn, trong khi Việt Nam hiện đang phải nhập khẩu hơn 3 triệu tấn giấy thu hồi hàng năm và còn tiếp tục tăng do thu gom nội địa năm 2025 đạt gần 3,6 triệu tấn, mới chỉ đáp ứng gần 56% nhu cầu với tỷ lệ thu hồi tăng từ 46% (năm 2021) lên 58% (năm 2024), nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Với hệ số tiêu hao nguyên liệu tái chế cao, trung bình sản xuất 1 tấn giấy bao bì cần khoảng 1,1 - 1,3 tấn giấy phế, tốc độ gia tăng nhu cầu nguyên liệu còn cao hơn tốc độ tăng sản lượng. Nhập khẩu bột giấy năm 2025 cũng tăng mạnh 50%, đạt 638.297 tấn so với 425.485 tấn năm 2024. Điều này phản ánh việc các nhà sản xuất giấy trong nước vẫn phải phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nhập khẩu để bù đắp cho thiếu hụt nguyên liệu.
Ngoài ra, chi phí vận chuyển và logistics trong nước hiện cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực và việc huy động vốn đầu tư còn nhiều khó khăn do phần lớn các doanh nghiệp giấy Việt Nam chưa IPO và vẫn còn quan điểm phải có tài sản thế chấp, cũng như quan ngại rủi ro của các ngân hàng,… cũng là thách thức cho sự phát triển của ngành giấy.
Chia sẻ:
